İKTİDAR EL DEĞİŞTİRİYOR

Demirkırat-1, demirkırat-2 yazılarımıza tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yazımıza hoşgeldiniz. Nasılsınız? Bazıları Adnan Menderesli dönemleri,12 Mart Muhtırasını falan siyaset olarak görüyor ve okunmaya dahi yeltenmiyor. Oysaki zaten cumhuriyet dediğimiz farklı görüşleri temsilen oluşturulan partilerin halk tarafından demokratik şartlar etrafında oylanarak bir partiye iktidar geriye kalan partilere muhalefet rolü vermesidir. Bizim burada anlatmak istediğimiz Cumhuriyetin tarihidir herhangi bir partinin propagandasını yapmak değil kaldı ki üzerinden 70 yıl geçmiş. Atatürk’ün bize hediye ettiği cumhuriyeti anlamak ve sahiplenmek için bunları bilmek gerektiğini düşünüyorum. O zaman hazırsanız tarihi serüvene kaldığımız yerden devam edelim.

1950 miting

Çeyrek asır sürmüş tek parti döneminden sonra halkı seçim heyecanı sarmıştı. Halk miting alanlarına akın akın doluşuyor, partilerin genel başkanlarının seçim vaatlerini dinliyorlardı. Her yeri bayram havası sarmıştı, uzun bir zamandan sonra ilk defa herkes bu kadar coşku doluydu.

Bu hava içerisinde iki cenaze haberi geldi. CHP’nin eski genel başkanı Recep Peker partiden sessiz sedasız ayrıldığı gibi dünyadan da sessiz sedasız elini eteğini çekmişti. İkinci cenaze ise Kurtuluş Mücadelesinin kahramanlarından biri olan Fevzi Çakmak Paşa’ya aitti lakin hak ettiği cenaze gösterisi olmadı hatta radyolarda neşeli şarkılar verilmeye devam edildi. Buna tepki gösteren halk bunu gövde gösterisine dönüştürdü. Böylelikle halkın, kamuoyun tepkisini CHP ve DP çok iyi gözlemledi.

14 Mayıs 1950 seçimlere katılma oranı %89’du yani toplam da 8 milyon seçmen katıldı . İlk defa halk gizli bir şekilde oylarını özgürce verecekti. Herkes sonuçlardan habersiz mutlu şekilde oylarını veriyordu keza CHP mitinglerine katılım oranlarına göre kazancağından emindi.

Sonuçlar açıklandığında İsmet İnönü’nün Çankaya Köşk’ü derin bir sessizliğe gömüldü. DP merkezinde ise coşku ve zafer sarhoşluğu vardı. Sonuçlar DP: %53 , CHP: %39 olup DP 408 milletvekili CHP ise 69 milletveki çıkarmıştı. DP ezici bir üstünlük ile seçimleri kazanmıştı. Tek partili dönemin bittiği gibi şimdi de Atatürk’ün kurduğu CHP’nin 27 yıllık iktidarı bitmişti.

Seçim Sonuçları

CHP’nin yayın organı Ulus gazetesiydi ve iktidar değiştirmeye alışık değillerdi o gün attığı başlık: “CHP iktidarı devrediyor” oldu. Ulus gazetesi aracılığıyla askeri kışla İsmet İnönü’ye seçimlere kömünistlerin hile karıştırdığını söyleyip seçimleri iptal etmeyi teklif etti. İsmet İnönü bu teklifi, halkın iradesine karşı çıkacağından ve demokratik ortamı yok edeceğinden reddetti. Ve böylelikle darbe gerçeğiyle DP iktidarı ilk günden tanıştı. İktidar konumundan muhalefet konumuna gelen İsmet Paşa eşi, kızı ile beraber Çankaya Köşk’ünden toplanmak için hazırlandı.

Gazete manşetleri

Şimdi ise sıra DP için genel başkan ve cumhurbaşkanı seçmedeydi. DP partisini 1950 yıllarına kadar getiren kişi Celal Bayar’dı bü yüzden cumhurbaşkanlığını en çok o hak ediyordu. Peki genel başkan kim olacaktı, yeni büyüyen bu iktidar çocuğuna kim başkanlık yapacaktı? Adnan Menderes cumhurbaşkanlığına gidip genel başkan olarak Fuat Köprülü’yü takdim etti ki Celal Bayar başkan olarak kendisini seçtiğini söyledi. CHP sıralarında en arkada oturmuş utangaç yapılı Adnan Menderes şimdi ise iktidar partisinin genel başkanlığını üstlenecekti.

22 Mayıs 1955 günü Adnan Menderes sönük bir hükümet kurdu ardından hak edene hak ettiği yeri vererek hükümeti değiştirdi. İsmet İnönü Pembe Köşk’üne çekilmişti. Demirkırat Dosyası-1 de yazdığımız gibi Celal Bayar ve İsmet İnönü ikilisinden biri öne çıksa diğeri geri planda kalırdı ki öyle de oldu geri kalma sırası İsmet Paşadaydı.

3. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü gibi asker değildi; sivildi. Celal Bayar Milli Şef dönemine ait ne varsa hepsini kaldırmaya başladı. İsmet Paşa’nın kullandığı arabanın aksine makam arabası kullandı . Makam aracını takip eden arkasında ki motosikletleri kaldırdı.

Celal Bayar

Her şey güzel gidiyordu lakin daha iktidarın birinci ayı bitmemişken Genelkurmay Başkanının darbe girişimine hazırlandığı söylentileri duyuldu. DP iktidarı darbe kelimesini daha ilk ayında iki kez duymuştu. Bunun üzerine Adnan Menderes derhal Genelkurmay Başkanını görevden aldı.

Daha anlatacak çok şeyimiz var ama bu yazımızda bu kadar kafi olacaktır. Demirkırat Dosyasını heyecanla yazmaya devam edeceğiz. Şimdilik hoşça kalın.

Bir sonra ki yazıyı okumak için buraya tıklayın.

Demirkırat Dosyası-1’e ve Demirkırat Dosyası-2’ye tıklayarak ulaşabilirsiniz. Ayrıca yorum yaparak emeğimize destek verebilirsiniz.

Emeğimize destek için yazımıza yorum yapabilir ve yazımızı paylaşabilirsiniz.

Kaynakça: Mehmet Ali Birand belgeselleri ve arşivleri

Dilan Akbulut

SİTEDE HER ŞEY PAYLAŞILIR ÇÜNKÜ ÇOK ENTELLEKTÜELİZ

2 YORUM

  1. 27 MAYIS 1960 | ALFARABYUS

    […] Demirkırat-1, Demirkırat-2, Demirkırat-3, Demirkırat-4 ,Demirkırat-5  ve Demirkırat-6 yazılarımıza tıklayarak ulaşabilirsiniz. […]

  2. Avatar

    gazetelerle anlatman nesnellik açısından çok iyi olmuş