GENEL GÖRELİLİK

Hoşgeldiniz. Bugün, Eınsteın gibi birçok bilim insanın hayalini kurduğu ‘her şeyin teorisi’ başlığında yapılan adımlara teker teker göz atacağız. Evrende gerçekleşen her şeyin bir bağlantısı olması gerekir en azından gözlemlediğimiz kadarıyla böyle olmalı. Bu bağlantıyı bulmak evreni yaratan yaratıcının zihnini okumak anlamına gelir. Şu ana kadar elimizde bulunan en mantıklı kuram ‘Sicim Teorisi’. Sicim teorisini anlamak için evrendeki 4 temel yasayı bilmek gerekiyor. O zaman hazırsanız bilim yolculuğuna başlayalım.

1665 yılında Sır Isaac Newton’un başına değerli bir elma düşmesi bilim de çığır açıcı olaylara yol açtı. O zamana kadar bildiğimiz bir evrene yeni bir bakış açısı kazandırdı. Elmanın düşmesini sağlayan kuvvet ile gezegenlerin yörüngeden sapmadan dönmesi arasındaki kuvvetin aynı olduğunu keşfetti.

Ünlü Yerçekimi kuvvetini yani ‘G’ yi keşfetti. Newton’un denklemleri o kadar muazzamdı ki yaklaşık 300 boyunca kullanıldı. Hatta Soğuk Savaş rekabeti ile birbiri ardınca roketlerin fırlatılması Newton denklemleri sayesinde oldu.

Buraya kadar her şey güzel. Ama Newton’ın utanç verici bir sırrı vardı. Yerçekimini denklemlere dökmüştü ama yerçekiminin nasıl işlediği konusunda hiçbir fikri yoktu. Bu sorun, uzun yıllar kimsenin dikkatini çekmedi.

1900’lü yılların başında İsviçre Patent Ofisinde çalışan bir genç ışıkla ilgili araştırma yapıyordu. Işık ile ilgili çalışmalarının, bilimin babası olan Newton’ın yasalarıyla çelişeceğini kim bilebilirdi ki?

Bu çelişkiyi bir örnekle anlatmaya çalışayım. Güneşin habersiz ve bir anda yok olduğunu hayal edelim. Peki, sizce güneşin etrafında dönen gezegenlere ne olacak?

Newton’un denklemlerine göre güneş kaybolduğu anda gezegenler yörüngelerden fırlayacaktı.

Eınsteın ise ışıktan daha hızlı hiçbir şeyin olmadığını keşfetmişti. Güneş ışınları gezegenlere ulaşamadığı an, gezegenler yörüngelerden çıkacaktı. Açıklayayım. Güneş ışınları Dünya’ya yaklaşık olarak 8 dakikada ulaşır. Güneş ortadan kaybolduktan 8 dakika sonra, güneşin kaybolduğunu anlayan dünya yörüngeden çıkmaya başlar.

Bu evrene yeni bir bakış açısı kazandırdı. Evrenin yeni resmi daha doğru bir şekilde çizilmeye başlıyordu. Eınsteın bulduğu bu keşife ‘Genel Görelilik’ adını verdi. Bu keşifle dünya da büyük ün ve şöhret kazandı.

Eınsteın’ın Genel Görelilik Kuramı, nesnelerin etraflarındaki uzayzamanı büktüklerini söyler. Bir tramplen üzerinde ağır bir gülleyi düşünün. Bu güllenin etrafına küçük cisimler koyarsanız gülleye doğru düşerler.

Bu örnek bize yerçekimi kuvvetinin nasıl işlediği konusunda bir fikir veriyor. Güneş uzayzamanın dokusunu büker ve bu bükülme sonucunda gezegenler güneşin etrafında döner.

Newton’ın fiziği kesinlikle yanlış değildir. Zaten Eınsteın’ın denklemlerini çok hassas ölçülerde kullanıyoruz. Küçük ölçeklerde ve yavaş hızlarda iki fizik aynı sonuçları verir. Hatta Newton’ın denklemleri daha basit olduğundan daha kullanışlıdır. Eınsteın’ın kendi sözleri ile özetlersek:

Bununla birlikte kimse Newton’un kudretli çalışmasının bu ya da başka bir teori tarafından aşılabileceğini sanmasın. Onun büyük ve anlaşılır fikirleri, doğa felsefesi alanında tüm modern kavramsal yapımızın temeli olarak her zaman biricik anlamını koruyacaktır.

Eınsteın’ın amacı her şeyin teorisini bulmaktı. Bu yüzden o zamana kadar bilinen temel iki kuvveti birleştirmeliydi. Yerçekimini ve elektromanyetizmayı.

James Clark Maxwell elektrik ve manyetik alanın birbiri ile ilişkili olduğunu çok basit 4 zarif denklemle açıkladı. Bu bilim adına muhteşem bir keşifti. Böylelikle “elektromanyetizma kuvveti” de var oldu.

Eınsteın bu iki kuvveti birleştirirken benzerliklerinden çok farklılıklarının olduğunu fark etti. Sözgelimi bunu bir örnek ile daha iyi açıklayalım.

Bu bir düşünce deneyidir! Bir çatıdan atladığınızı hayal edin. Yerçekimi kuvvetinin gücüne göre sizin dünyanın merkezine kadar gitmeniz lazım. Ama böyle bir şey olmuyor. Sadece yere dümdüz bir şekilde yapışıyorsunuz.Peki sizce bunun sebebi ne olabilir?

Bunun cevabı elektromanyetizmadır. Ben, sen, yer her şey maddenin yapıtaşı olan atomlardan meydana gelmektedir. Atomların etrafında elektron diye bildiğimiz negatif elektrik yükü vardır. Bu yüzden siz yere düştüğünüzde bu elektronlar birleşerek muazzam derecede bir elektromanyetizma kuvveti oluşturur. Bu da yerin merkezine inmenizi engeller.

Yerçekimi kuvveti daha küçük ölçeklere indiğimizde adeta etkisiz kalıyordu. Elektromanyetizma, yerçekiminden milyarlarca kat büyük ve etkili.

Bu birleştirme çabaları Eınsteın için bir çıkmaza girdi. Üstüne üstlük fizikte de değişimler olacaktı ve “Tanrı zar atmaz” sözünü söylediği kuantum fiziği de işe dahil olacaktı.

Buraya kadar anlattığımız olaylar ile her şeyin teorisi resmini çizmeye başladık. Diğer yazımızda kuantum fiziğini anlatıyor olacağız. O zamana kadar hoşçakalın.

Bir sonraki yazıyı okumak için buraya tıklayın.

Emeğimize destek için yazımıza yorum yapabilir ve yazımızı paylaşabilirsiniz.

Dilan Akbulut

SİTEDE HER ŞEY PAYLAŞILIR ÇÜNKÜ ÇOK ENTELLEKTÜELİZ

45 YORUM

  1. Avatar

    elinize sağlık arkadaşlar

  2. Avatar

    keyifli bir yazı olmuş tebrikler

  3. Avatar

    İzledinix belgeselleri paylaşabilirsin

  4. Avatar

    genç arkadaşlara destek olalım

  5. Avatar

    bilim yazıları daha da sık gelmelii

  6. Avatar

    hatalardan doruya ulaşılır bilim böyledir

  7. Avatar

    her konuya değinmeniz çok güzel

  8. Avatar

    eınstein

  9. Avatar

    çok güzel olmuş gerçekten

  10. Avatar

    tebrikler kanka

  11. Avatar

    ı’d love it

  12. Avatar

    eline emeğine sağlık dostum

  13. Avatar

    çok güzel

  14. Avatar

    alkış efekti

  15. Avatar

    güzel

  16. Avatar

    bilgilere nereden ulaşıyorsunuz

  17. Avatar

    evrim teorisini de yazar mısın

  18. Avatar

    götür beni aya

  19. Avatar

    devamı gelsin lütfen

  20. Avatar

    bilgilendik dilan:)

  21. Avatar

    tebrikler

  22. Avatar

    pazarlama üzerine yazılarda yazabilirsin

  23. Avatar

    bu kadar çok yorum nden var

  24. Avatar

    bayıldım

  25. Avatar

    great

  26. Avatar

    ingilizce öğrenme projen güzel gidiyo sakın bırakma

  27. Avatar

    daha keşfedilmesi gereken bir sürü şey var

  28. Avatar

    çok iyi ya

  29. Avatar

    🙂

  30. Avatar

    çok güzel

  31. Avatar

    bilim yazıları daha çok gelmeli

  32. Avatar

    ee devamı nerde admin unuttun mu yoksa

  33. Avatar

    beğendim:)

  34. Avatar

    dizi film önerisi gelsin

  35. Avatar

    bayağı iyi

  36. Avatar

    eınsteın zeki

  37. Avatar

    fizikk o kadae da kötü değilmiş

  38. Avatar

    thx

  39. Avatar

    Id love it

  40. Avatar

    very good

  41. Avatar

    dont stop

  42. Avatar

    great