BİPOLAR BOZUKLUK

    Merhaba, görüşmeyeli nasılsınız? Mutlu, üzgün, sıkılmış… Siz hangisisiniz? Şahsen beni sorarsanız şu karantina günlerinde çok sıkılmış bir ruh hali içerisindeyim. Sizde ruh hallerinizi yorumlarda belirte bilirsiniz. Sonuçta biz ‘nasılsın?’ sorusuna gerçeği söylemeye ihtiyaç duyan insanlarız, tek bir yorumda ruh halimizi belirtmek bile bize iyi gelebilir.

   Neyse girişi fazla uzatmamak gerekir değil mi? Hadi konumuza geçelim.

    Konumuzu günlük hayatınızda pek çok kez duymuş olmalısınız. Hatta ‘Ben bipolarım.’ diyen çevrenizde fazlasıyla insan olabilir. Ama şu bir gerçek ki maalesef çoğu insan bunu havalı olmak için kullanıyor. Oysa bu psikolojik sorun  hiçte havalı ve eğlenceli bir durum değil. Bu durum içerisinde olan pek çok insanın , insanlarla olan ilişkisi pek de iyi değildir. Aile ve arkadaşlık gibi insana en yakın olanlarla bile ilişkisi hep bir sallantı içindedir. Ve bu yaşadıkları en basit sorunları…

    Bipolar bozukluk(duygu durum bozukluğu) tıbbi olarak manik depresyon olarak adlandırılır. İki uçlu bozukluk olarak da tanımlanan bu psikolojik sorunda iki tip ruhsal bozukluk vardır. Bu ruhsal bozukluklar taşkınlık (manik) ve çökkünlük (depresif bozukluk) olarak tanımlanmaktadır.

       Bu dönemler birbirlerini takip ederler , yatışma ve alevlenme dönemleri gözlenir. Sıklıkla manik ve depresyon atakları birbirini takip eder. Arada normal dönemler olabildiği gibi bu iki durum arasında sürekli döngü olabilir. Atakların başlamadığı dönemlerde kişiler oldukça normal görünürler.  Her bir atak başladığında birkaç hafta sürebilir ama bir haftadan kısa sürmezler. Atakların süresi birbirine eşit olmak zorunda değildir. Bazen mani dönemi beklenenden daha kısa sürebilir.

      Manik ve depresif bozukluk dönemlerinde görülen belirtiler birbirinden farklıdır. Bu farkları aşağıda madde halinde verilen depresif  ve manik dönemin belirtilerinden anlayabilirsiniz.

Depresif dönem :

  • üzgün, ümitsiz, huzursuz hissetmek
  • enerji eksikliği
  • konsantrasyon ve hatırlama zorluğu
  • günlük faaliyetlere ilgi kaybı
  • değersizlik duygusu
  • suçluluk ve umutsuzluk
  • kötümserlik
  • kendinden kuşku duyma
  • halüsünasyonlar, mantıksız düşünceler
  • uyumakta zorluk veya aşırı uyuma
  • intihar düşünceleri

Taşkınlık dönemi (manik evre) :

  • Çok mutlu ve sevinçli hissetmek
  • çok hızlı konuşmak
  • çok enerjik hissetmek
  • kendini önemli hissetmek
  • yeni fikirler ve planlarla dolu olmak
  • kolayca dikkat dağılması
  • halüsünasyonlar ve mantıksız düşünceler
  • az uyumak
  • az yemek
  • faaliyetlerde aşırılığa kaçmak, örneğin aşırı para harcamak
  • riskli ve zararlı olan şeyleri yapma

 

  Bir de daha atakları görmeye başlamamış ama vücudu ‘Bipolar bozukluk kapına dayandı önlemini al!’ diyenler var. Bizim bunu nasıl anlayacağımıza gelirsek, davranışlarımızdaki ve duygularımızdaki belirtilerden. Bu belirtiler;

  • Az uyuma
  • Etrafı rahatsız edecek davranışlar ve konuşmalar yapmak
  • Sürekli fikir uçuşması
  • Aşırı konuşma
  • Aşırı heyacanlı veya huzursuz olma
  • Aşırı para harcama, gereksiz şeyler alma
  • İştahta değişiklikler

 Bipolar bozukluğun diğer yazımdaki Obsesif Kompulsif Bozukluk gibi kesin nedeni bilinmemektedir. Bu konuda bazı teoriler vardır:

  • Genetik faktörler
  • Beyinde kimyasal dengesizlik
  • Tetikleyici faktörler: Bir ilişkinin bozulması; fiziksel, duygusal veya cinsel istismar; bir aile üyesinin veya sevdiğin birinin ölümü; fiziksel hastalık; uykusuzluk; günlük hayatta karşılaşılan ezici ve üzücü olaylar(boşanma, iflas, işten çıkarılma, itibar kaybı vb.)

    Bipolar bozukluk kadın ve erkeklerde eşit oranda görülür. Ortalama başlangıç yaşı 20-25 dir. Hastalık büyük oranda mevsimsellik gösterir. Hastalar ilkbahar ve yaz aylarında manik atak yaşarken, kış ve sonbaharda depresif tablo daha sık görülür. Hastalığın ilk yıllarında iki bozukluk arasındaki süre uzun iken ilerleyen yıllarda bu süre kısalmaktadır. Tedavi almayan hastalarda bozukluğun süresi uzamaktadır. 

     Unutmayın ki hiçbir psikolojik soruna sahip insan kendine ‘hasta’ denmesini istemediği gibi bipolar bozukluğa sahip insanlarda istemez. Onlar ‘algıları ve duygusal ritimleri standart dışı’ olan ‘farklı’ insanlar sadece. Modern psikiyatride bazı özgün psikiyatrlar da artık onlara hasta değil, “beyin yapısı farklı, nöronları değişik işleyen insan” demeyi tercih ediyor. Bence sizde hasta diyorsanız bundan vazgeçmelisiniz. Empati kurarak düşünün, birinin size hasta demesi hoşunuza gider miydi?

  

Yazımızın sonuna yaklaşıyoruz. Buraya kadar geldiğin halde halen bipolar bozukluğa sahip olduğunu düşünüyorsan en kısa zamanda bir psikologtan destek almalısın demek oluyor. Tabii ki, yazıyı okumayı bitirdikten sonra.

     Bipolar bozuklukta atakların tedavisi kadar, atakların ortaya çıkmasını engellemeye yönelik koruyucu tedavi de yapılmaktadır. Bipolar bozukluğun belli bir tedavi planı yoktur. Hekim hastaya göre tedaviyi planlar. İlaç tedavisinin yanında hastanın hastalığı hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamak; günlük hayatını düzene sokmak; alkoden ve madde kullanımından uzak durmasını sağlamak; stresle başetme becerisinin kazandırılması da çok önemlidir. İlaç tedavisinde başlıca kullanılan ilaç Lityum olmakla birlikte Valproat ve Karbamezapin gibi epilepsi ve psikoz ilaçları kullanılabilir. Aynı zamanda hastanın tekrar hastalanmasını önleyecek koruyucu tedavi planlanır.

  Bipolar bozukluğa sahip insanlar tedavi sürecinde düzenli şekilde hekim ziyareti yapmalı ve ilaçlarını düzenli kullanmalıdırlar. Alkol ve madde benzeri vücuda zarer veren şeylerden uzak durmalıdırlar çünkü bu tür şeyler bipolar bozukluğu tetiklerler.

    Düzenli uyku , düzenli egzersiz ve düzenli beslenmenin yerini tabii ki hiçbir şey tutamaz o yüzden oldukça önem vermelisiniz.

   Öfkeniz ve depresif duygularınız ile başa çıkmayı öğrenmelisiniz. Siz ve çevrenizdekiler için en iyisini yapmış olursunuz. Siz ve çevrenizdekiler demişken durumunuz hakkında ailenizi ve arkadaşlarınızı düzenli bir şekilde bilgilendirmeyi unutmamalısınız. Sonuçta onları telaşlandırmak, üzmek, akıllarında birçok soru ile bırakmak istemezsiniz, değil mi?

  “” İntihar eden insanları veya iki kutuplu, depresif, panik atak bozukluğu olan insanları tanıyorsanız, onlar için orada olun. Çok, çok zor bir şeyden geçiyorlar. “”

Eric Millegan

   Ünlü oyuncu Eric Millegan’ın sözünde dediği gibi ‘intihar girirşiminde bulunan veya iki kutuplu(bipolar bozukluk), depresif, panik atak bozukluğu olan insanların yaşadıkları çok ama çok zor; bize düşen ise onlara destek olmak, yanlarında olduğumuzu yalnız olmadıklarını hatırlatmak.

Bu durumu yaşayanların yapması gereken ise ailesinden, arkadaşlarından, bir psikologdan yardım almak. Çünkü bu psikolojik sorunlar kendi başlarına birer yükler, o kadar ağırlar ki onları yenecek kadar güç bırakmıyorlar insanda.

   Unutmayınız destek olmak mutluluk getirir.   

Hoşçakalın, tekrar görüşene kadar kendinize dikkat edin.

Yağmur Geçer

7 YORUM

  1. Avatar

    Detaylı araştırmanız bile yazıya ne kadar emek verildiğini gösteriyor. Bu maddelerden kaçına sahip olmak, kişinin bipolalar olduğunu kanıtlıyor?

    • Avatar
      Yağmur Geçer

      Bu maddelerin hepsini de taşıyor olabilirsiniz ya da belli başlı genel özelliklerini de bu kişiden kişiye değişebilen bir değişkendir. Depresif dönemde karamsar bir hale bürünmeniz , manik dönemde ise aşırı hareketli,neşeli olmanız bu dönemlerin belli başlı özelleri olarak tabir edilebilir ama ”Aaaa, ben bunları gösteriyorum bipolarım!” demek hiçte doğru olmaz. Çünkü manik ve depresif dönem arasında arasında bir uçurum vardır. Bir dönemde yaptığınız davranışların diğer döneme geçince tam zıttını yaparsınız. Mesela çok uyuyorsanız, az uyumaya başlarsınız. Belki de daha bu kadar keskin belirtiler göstermeye başlamamışta olabilirsiniz. Bu belirtiler genelde duyguları aşırı olarak yaşamak, az uyumak, iştahta büyük bir değişim, etrafınızı rahatsız edecek konuşmalar yapmak vb. durumlardır. Eğer bu başlangıç belirtilerini veya manik ve depresif dönemin belli başlı belirtilerini gösteriyorsanız, bir psikologtan destek almanızı öneririm. Hem sizin içiniz rahat etmiş olur hem de umarım sahip değilsinizdir ama yinede bipolar bozukluğa sahipseniz bu durumu en çabuk zamanda atlatmanıza yardımcı olacaktır. Yazımı okuyup bana soru sorduğunuz için teşekkür ederim umarım yardımcı olabilmişimdir. Daha çok bilgi almak isterseniz Gmail üzerinden yazabilirsiniz elimden geldiğince yardımcı olmaya çalışırım. Tekrardan teşekkürler.

  2. Avatar

    Ben şu sözde takılı kaldım, intihar edenlerin yanında olun diyor ya ölmüşse nasıl olcaz sgdhf. Yazının okunması keyifliydi. Teşekkürler!

    • Avatar
      Yağmur Geçer

      Yazıyı baştan sona kadar iki defa okudum ama ‘intihar edenlerin yanında oluna benzer’ tek bir cümle buldum. O cümlede de intihar girişimde bulunan insanlardı yani orada demek istediğim intihara kalkışmış ama halen yaşamaya devam eden insanlardı. Sizinde de dediğiniz gibi ölen bir insanın yanında olmamız imkansız 🙂 Baştan sona okumuş olsam da belki ‘intihar edenler’ kısmını atlamış olabilirim rica etsem eğer dediğim doğru değil ise bana o gördüğünüz yeri söyleyebilir misiniz,böylelikle hatamı düzeltme imkanım olur? En önemlisi de yazımı keyifli bulduğunuz için ben teşekkür ederim.

      • Avatar

        Eric Milleganın sözünde diyo ya intihar edenlerin yanında olun ben onu kast ettim.Sözün Ne kast ettiğini anladım tabiki sadece amaç goygoy yapmaktı.

        • Avatar
          Yağmur Geçer

          Yorumlarda goygoy yapan çok az hatta şimdiye kadar hiç olmadığı için sizi ciddiye aldım,üzgünüm. Kusura bakmayın.

  3. Avatar

    çok güzel olmuş